درایو C پر شده و ویندوز مدام هشدار کمبود فضا می‌دهد؟ طبق توضیح مایکروسافت، کمبود فضای دیسک می‌تواند عملکرد دستگاه را پایین بیاورد و دریافت به‌روزرسانی‌های سیستم را هم سخت کند. پس بهتر است زود سراغش بروید، اما با احتیاط.
در این مقاله می‌بینید چه چیزهایی معمولاً درایو C را پر می‌کنند و برای پاک کردن فایل‌های اضافی ویندوز کدام مرحله‌ها امن‌ترند. مسیر منوها را فقط کلی می‌نویسیم، چون در ویندوز ۷ و ۱۰ و ۱۱ فرق می‌کند. دو هشدار هم از همین ابتدا: به پوشه‌های سیستمی دست نزنید و پیش از پاک کردن، از فایل‌های مهم نسخه‌ی جدا نگه دارید.
درایو C پر شده؛ چه چیزهایی معمولاً فضا را می‌گیرند؟
وقتی درایو C پر شده، معمولاً دانلودها، فایل‌های دسکتاپ و Documents، فایل‌های موقت، فایل‌های به‌روزرسانی و برنامه‌های نصب‌شده بیشترین فضا را گرفته‌اند. اگر پوشه‌ها را بر اساس حجم مرتب کنید، خیلی زود می‌فهمید کدام‌یک سهم بزرگ‌تری دارد.
| بخش | چه چیزی فضا می‌گیرد؟ | نکته |
|---|---|---|
| دانلودها | نصب‌کننده‌ها، فایل‌های فشرده، ویدیوها و فایل‌های دریافتی قدیمی | اول پوشه‌ی Downloads را بر اساس حجم مرتب کنید |
| دسکتاپ و Documents | فایل‌های کاری، پروژه‌ها، عکس‌ها و ویدیوها | به‌طور پیش‌فرض داخل درایو C هستند |
| فایل‌های موقت | فایل‌های موقت ویندوز و برنامه‌ها، محتوای سطل بازیافت | ابزارهای خود ویندوز می‌توانند پاکشان کنند |
| به‌روزرسانی‌ها | فایل‌های به‌روزرسانی و نسخه‌ی قبلی ویندوز (Windows.old) | حذف نسخه‌ی قبلی برگشت‌پذیر نیست |
| برنامه‌ها و بازی‌ها | نرم‌افزارهای نصب‌شده | بازی‌ها و برنامه‌های حرفه‌ای معمولاً حجم زیادی دارند |
| فایل‌های سیستمی | خود ویندوز و فضای رزروشده | دستی پاک نکنید |
الکی پر شدن درایو C از کجا می‌آید؟
گاهی درایو C پر می‌شود، اما فایل بزرگی نمی‌بینید. این چند منبع معمولاً پشت ماجرا هستند:
- فضای رزروشده: مایکروسافت توضیح می‌دهد ویندوز بخشی از فضا را برای فایل‌های موقت و کش کنار می‌گذارد و وقتی فضا کم شود، خودش آن را برای کارهایی مثل به‌روزرسانی آزاد می‌کند. آن را در بخش «System & reserved» تنظیمات ذخیره‌سازی می‌بینید.
- سطل بازیافت: فایل حذف‌شده تا وقتی سطل را خالی نکنید فضا را آزاد نمی‌کند.
- نسخه‌ی قبلی ویندوز: بعد از ارتقای ویندوز ممکن است پوشه‌ی Windows.old مدتی فضا بگیرد.
- فایل Hibernate: قابلیت خواب‌زمستانی فایلی دارد که اندازه‌اش به حافظه‌ی RAM بستگی دارد. این فایل را دستی پاک نکنید.
- داده‌ی برنامه‌ها: برنامه‌ها داده و کش خود را در پوشه‌ی مخفی AppData نگه می‌دارند. بهتر است پاک کردن کش را از خود برنامه انجام دهید.
- کوچک بودن خود درایو C: اگر هارد را قبلاً به چند درایو تقسیم کرده‌اند، ممکن است C از اول کوچک ساخته شده باشد.
درایو C پر شده؛ ۵ مرحله امن برای پاک کردن فایل‌های اضافی ویندوز
وقتی درایو C پر شده، ترتیب کار مهم است: اول ببینید چه چیزی فضا گرفته، بعد نسخه‌ی جدا بگیرید و فقط آخر سر پاک کنید. بعد از هر مرحله فضای خالی را دوباره بررسی کنید.
مرحله ۱: مصرف فضا را بررسی کنید
اگر درایو C پر شده، اول فضای واقعی را ببینید. در File Explorer بخش This PC فضای خالی هر درایو را نشان می‌دهد. در ویندوز ۱۰ و ۱۱ بخش ذخیره‌سازی (Storage) در تنظیمات سیستم، مصرف را دسته‌بندی می‌کند و با گزینه‌ی نمایش دسته‌های بیشتر، «System & reserved» را هم نشان می‌دهد. در ویندوز ۷ از ویژگی‌های (Properties) درایو C شروع کنید.
بعد پوشه‌های شخصی مثل Downloads، Videos و Pictures را بر اساس حجم مرتب کنید. مایکروسافت هم همین کار را برای پیدا کردن فایل‌های بزرگ پیشنهاد می‌کند.
مرحله ۲: از فایل‌های مهم نسخه‌ی جدا نگه دارید
هشدار: هر فایلی که از درایو C پاک می‌کنید، شاید دیگر برنگردد. پیش از پاک کردن، از فایل‌های مهم یک نسخه‌ی جدا روی حافظه‌ی خارجی، درایو دیگر یا فضای ابری نگه دارید.
- فایل‌های مهم را روی درایو یا حافظه‌ی دیگری کپی کنید.
- چند فایل را از نسخه‌ی جدا باز کنید و مطمئن شوید سالم‌اند.
- فقط بعد از این بررسی، از درایو C پاک کنید.
نسخه‌ی جدا با همگام‌سازی فرق دارد. اگر فایل در دو جا همگام باشد، حذف در یک جا ممکن است در جای دیگر هم اثر کند. تفاوتشان را در مقاله‌ی تفاوت بکاپ و سینک ببینید.
مرحله ۳: از ابزارهای پاکسازی خود ویندوز استفاده کنید
طبق راهنمای رسمی مایکروسافت برای آزاد کردن فضای درایو، برای پاک کردن فایل‌های اضافی ویندوز دو ابزار اصلی داریم:
- حس ذخیره‌سازی (Storage Sense): فایل‌های موقت و محتوای سطل بازیافت را خودکار پاک می‌کند. این قابلیت در ویندوز ۱۰ و ۱۱ هست. مایکروسافت می‌گوید به‌طور پیش‌فرض خاموش است و پوشه‌ی Downloads را فقط وقتی پاک می‌کند که خودتان تنظیمش کنید.
- پاکسازی دیسک (Disk Cleanup): فایل‌های موقت و سیستمی را پاک می‌کند. گزینه‌ی پاک کردن فایل‌های سیستمی فضای بیشتری آزاد می‌کند. در ویندوز ۱۱ بخش پیشنهادهای پاکسازی در تنظیمات ذخیره‌سازی همین کار را انجام می‌دهد.
پیش از تیک زدن هر گزینه، توضیحش را بخوانید. اگر گزینه‌ی Downloads را دیدید، مطمئن شوید چیز لازمی در آن نیست. حذف نسخه‌ی قبلی ویندوز را هم فقط وقتی انجام دهید که مشکلی بعد از ارتقا ندارید؛ مایکروسافت هشدار می‌دهد این کار برگشت‌پذیر نیست. سطل بازیافت را هم آخر خالی کنید.
مرحله ۴: فایل‌های شخصی را به درایو دیگر منتقل کنید
وقتی درایو C پر شده، فایل‌های حجیم و کم‌استفاده، مثل ویدیوها، پروژه‌های قدیمی و آرشیو عکس‌ها، لازم نیست روی درایو C بمانند. مایکروسافت پیشنهاد می‌کند آن‌ها را به حافظه‌ی خارجی، مثل فلش یا کارت حافظه، ببرید. فقط یادتان باشد فایل‌های روی حافظه‌ی خارجی تا وقتی وصل است در دسترس‌اند. برای انتخاب جای مناسب، مقاله‌ی فایل مهم‌تان را کجا ذخیره می‌کنید؟ کمک می‌کند.
ویندوز ۱۰ و ۱۱ گزینه‌ای دارند که محل ذخیره‌ی فایل‌های تازه را عوض می‌کند. با آن، دانلودها و فایل‌های بعدی خودکار روی درایو C جمع نمی‌شوند.
مرحله ۵: برنامه‌های بی‌استفاده را حذف کنید
فهرست برنامه‌ها را در تنظیمات (ویندوز ۱۰ و ۱۱) یا بخش حذف برنامه‌ها در کنترل پنل (ویندوز ۷) باز کنید. در بیشتر نسخه‌ها می‌توانید آن را بر اساس حجم مرتب کنید. برنامه‌ها و بازی‌هایی را که دیگر استفاده نمی‌کنید حذف کنید.
برنامه‌ای را که نمی‌شناسید فوری حذف نکنید. اول نامش را جست‌وجو کنید، چون ممکن است درایور یا بخشی لازم از یک برنامه‌ی دیگر باشد.
درایو C پر شده؛ چه چیزهایی را نباید پاک کنید؟
این موارد را دستی پاک نکنید:
- پوشه‌های سیستمی: Windows (و زیرپوشه‌هایی مثل System32) و پوشه‌های Program Files. پاک کردنشان می‌تواند ویندوز یا برنامه‌ها را از کار بیندازد.
- فایل‌های سیستمی بزرگ: مثل فایل Hibernate و فایل حافظه‌ی مجازی. ویندوز آن‌ها را مدیریت می‌کند.
- داده‌ی ناشناخته‌ی AppData: اگر نمی‌دانید چیست، پاکش نکنید.
نرم‌افزار پاک‌کننده‌ی کرک‌شده هم نصب نکنید. نسخه‌ی کرک‌شده ممکن است بدافزار همراه داشته باشد و خودش به سیستم آسیب بزند. ابزارهای خود ویندوز برای پاکسازی ایمن کافی‌اند. اگر مشکوک به بدافزار هستید، مایکروسافت پیشنهاد می‌کند با Windows Security سیستم را اسکن کنید.
ابروفایل چطور به خالی ماندن درایو C کمک می‌کند؟
ابروفایل ویندوز را پاکسازی نمی‌کند و فایل‌ها را خودکار همگام نمی‌کند. کارش این است که فایل‌های سنگین و کم‌استفاده را با آپلود در فضای ابری ذخیره فایل نگه دارد تا از درایو C بیرون بروند. آپلود را خودتان از مرورگر انجام می‌دهید. نمونه‌ی این نیاز را در فضای ابری برای گیمرها، استریمرها و یوتیوبرها می‌بینید.
- یک تفکیک مهم: حجم هر فایل محدود نیست، اما فضای نگه‌داری رایگان و نامحدود هم نیست. هزینه بر اساس مصرف محاسبه می‌شود و جزئیاتش در صفحه‌ی قیمت فضای ذخیره سازی آمده است.
سوالات متداول
چرا درایو C پر شده است؟ معمولاً دانلودها، فایل‌های دسکتاپ و Documents، فایل‌های موقت، به‌روزرسانی‌ها یا برنامه‌های حجیم فضا را گرفته‌اند. مصرف فضا را در تنظیمات ذخیره‌سازی و با مرتب‌سازی پوشه‌ها بر اساس حجم ببینید.
اگر درایو C پر شده باشد، بدون پاک کردن فایل مهم چطور فضا آزاد کنم؟ فایل‌های موقت و سطل بازیافت را با ابزارهای خود ویندوز پاک کنید و فایل‌های حجیم را به درایو دیگر یا حافظه‌ی خارجی ببرید. برنامه‌های بی‌استفاده را هم حذف کنید.
حس ذخیره‌سازی فایل شخصی پاک می‌کند؟ مایکروسافت می‌گوید پوشه‌ی Downloads را فقط وقتی پاک می‌کند که خودتان تنظیمش کنید. فایل‌های OneDrive را هم ممکن است به حالت «فقط آنلاین» ببرد، اما برای همیشه حذف نمی‌کند.
پوشه‌ی Windows.old را پاک کنم؟ فقط اگر بعد از ارتقای ویندوز مشکلی ندارید و دیگر قصد برگشت ندارید. مایکروسافت هشدار می‌دهد حذف نسخه‌ی قبلی ویندوز برگشت‌پذیر نیست.
دسکتاپ و Documents هم جزو درایو C هستند؟ به‌طور پیش‌فرض بله. اگر محلشان را عوض نکرده باشید، فایل‌های آن‌ها هم از فضای درایو C مصرف می‌شود.
می‌شود پوشه‌ی Windows یا Program Files را پاک کرد؟ نه. این پوشه‌ها بخشی از خود ویندوز و برنامه‌ها هستند و پاک کردنشان می‌تواند سیستم را خراب کند.
نرم‌افزار پاک‌کننده نصب کنم؟ معمولاً لازم نیست. ابزارهای خود ویندوز کافی‌اند. هیچ‌وقت نسخه‌ی کرک‌شده نصب نکنید، چون ممکن است بدافزار داشته باشد.
بعد از پاکسازی هم درایو C پر شده است، چه کنم؟ «System & reserved» و پوشه‌های شخصی را دوباره بررسی کنید و فایل‌های حجیم را به جای دیگری ببرید. اگر مشکوک به بدافزار هستید، با Windows Security اسکن کنید.
جمع‌بندی
وقتی درایو C پر شده است، اول ببینید چه چیزی فضا گرفته، بعد از فایل‌های مهم نسخه‌ی جدا بگیرید. برای پاک کردن فایل‌های اضافی ویندوز هم از ابزارهای خود ویندوز استفاده کنید. به پوشه‌های سیستمی دست نزنید و نرم‌افزار کرک‌شده نصب نکنید.
برای نگه‌داشتن فایل‌های سنگین و کم‌استفاده بیرون از درایو C، در ابروفایل حساب کاربری بسازید.
