کاهش حجم ویدیو بدون افت محسوس کیفیت شدنی است، به شرط اینکه بدانید حجم فایل از کجا می‌آید و کدام تنظیم را باید عوض کنید. معمولاً مشکل با یک جمله شروع می‌شود: «فایل خیلی بزرگ است». ویدیو در ایمیل جا نمی‌شود، فرم سایت آپلودش را رد می‌کند یا حافظه‌ی گوشی و کامپیوتر پر شده است.
در این راهنما اول می‌بینید حجم ویدیو از چه چیزی ساخته می‌شود. بعد با توجه به وضعیت‌تان (گوشی، ویندوز یا مک، یا بدون نصب برنامه) یک روش برای کاهش حجم ویدیو انتخاب می‌کنید. مقدارهای عددی HandBrake از مستندات رسمی خودش آمده و سقف ارسال ایمیل، واتساپ و تلگرام هم از راهنمای همین سرویس‌ها بازبینی شده است.
اگر مشکل شما فقط سقف ارسال است، شاید اصلاً لازم نباشد کاهش حجم ویدیو را انجام بدهید و از کیفیت بزنید. این حالت را هم در بخش‌های آخر توضیح داده‌ایم.
کاهش حجم ویدیو چطور بدون افت محسوس کیفیت انجام می‌شود؟
کاهش حجم ویدیو یعنی دوباره خروجی گرفتن از آن با اطلاعات کمتر در هر ثانیه: بیت‌ریت پایین‌تر، رزولوشن مناسب‌تر یا کدک کارآمدتر. برای اینکه افت کیفیت دیده نشود، حالت کیفیت ثابت را روشن کنید (در HandBrake برای ویدیوی 1080p مقدار RF بین ۲۰ تا ۲۴) و همیشه از فایل اصلی شروع کنید.
این کار فشرده‌سازی با اتلاف داده است، پس «بدون هیچ افتی» وجود ندارد. هدف این است که اتلاف از حدی که چشم می‌بیند کمتر بماند. به همین دلیل بعد از هر خروجی، نتیجه را روی همان دستگاهی که ویدیو را تماشا می‌کنید بسنجید.
حجم ویدیو از چه چیزی ساخته می‌شود؟
حجم ویدیو تقریباً برابر است با بیت‌ریت ضرب در مدت ویدیو. اگر بیت‌ریت را بر حسب مگابیت در ثانیه بگیرید: حجم به مگابایت = بیت‌ریت × مدت به ثانیه ÷ ۸. برای مثال، ویدیوی ۱۰ دقیقه‌ای با بیت‌ریت ۸ مگابیت در ثانیه حدود ۶۰۰ مگابایت می‌شود.
همین فرمول نشان می‌دهد برای رسیدن به یک سقف حجم چه بیت‌ریتی لازم است. ویدیوی دو دقیقه‌ای که باید زیر ۲۵ مگابایت بماند، روی هم (تصویر و صدا) حداکثر حدود ۱٫۶ مگابیت در ثانیه می‌خواهد.
| عامل | اثر روی حجم | چه کار کنیم | احتیاط |
|---|---|---|---|
| بیت‌ریت | مقدار داده در هر ثانیه؛ مستقیم حجم را تعیین می‌کند | حالت کیفیت ثابت یا بیت‌ریت هدف | بیت‌ریت خیلی کم جزئیات را از بین می‌برد |
| رزولوشن | ویدیوی 4K چهار برابر پیکسل 1080p دارد | 4K را برای ارسال و تماشا روی گوشی به 1080p برسانید | برای ویرایش بعدی یا نمایشگر بزرگ ممکن است کم باشد |
| کدک | H.265 فشرده‌سازی بهتری از H.264 دارد | H.265 برای حجم کمتر، H.264 برای سازگاری | همه‌ی دستگاه‌ها H.265 را پخش نمی‌کنند |
| نرخ فریم | فریم کمتر یعنی تصویر کمتر در هر ثانیه | ویدیوی ۶۰ فریمی عادی را به ۳۰ فریم برسانید | در ورزش و بازی نرمی حرکت کم می‌شود |
| مدت | هر ثانیه‌ی اضافه حجم دارد | ابتدا و انتهای بی‌مصرف را ببرید | بعد از تدوین دوباره بررسی کنید |
برای کاهش حجم ویدیو کدام روش مناسب شماست؟
روش را با وضعیت خودتان انتخاب کنید، نه با اسم ابزار. جدول زیر هر وضعیت را به یک روش می‌رساند و جزئیات هر روش در بخش‌های بعد آمده است.
| وضعیت شما | روش | دلیل |
|---|---|---|
| ویدیو روی ویندوز یا مک است و کیفیت برایتان مهم است | HandBrake | حالت کیفیت ثابت، کنترل رزولوشن و نرخ فریم |
| VLC نصب است و برنامه‌ی دیگری نمی‌خواهید | تبدیل با VLC | با تنظیم بیت‌ریت و رزولوشن کار می‌کند |
| ویدیو روی گوشی است | تنظیم ضبط گوشی، یا انتقال به کامپیوتر و HandBrake | هم حجم ویدیوهای بعدی کم می‌شود هم ویدیوی فعلی |
| ویدیو کوچک و غیرحساس است | ابزار آنلاین | نصب لازم نیست، اما فایل به سرویس دیگری می‌رود |
| فقط سقف ارسال مانع است و فایل اصلی باید برسد | ارسال با لینک | کیفیت ویدیو تغییر نمی‌کند |
کاهش حجم ویدیو با HandBrake در ویندوز و مک
HandBrake اجازه می‌دهد کیفیت را ثابت نگه دارید و خودش بیت‌ریت را متناسب با هر صحنه تغییر دهد. این حالت که Constant Quality نام دارد و مقدارش RF است، برای کاهش حجم ویدیو بدون افت محسوس معمولاً انتخاب بهتری از تعیین دستی بیت‌ریت است.
مراحل کار در HandBrake
- HandBrake را باز کنید و با مسیر File > Open Source ویدیو را انتخاب کنید.
- از بخش Preset یک پیش‌تنظیم عمومی مثل Fast 1080p30 را بزنید.
- در تب Summary، قالب (Format) را روی MP4 File بگذارید.
- در تب Dimensions، اگر ویدیو 4K است و برای ارسال یا موبایل می‌خواهید، رزولوشن را به 1080p برسانید. گزینه‌ی Keep aspect ratio روشن بماند.
- در تب Video، رمزگذار (Video Encoder) را H.264 (x264) بگذارید. برای حجم کمتر H.265 (x265) را انتخاب کنید، اما فقط وقتی مطمئنید گیرنده آن را پخش می‌کند.
- نرخ فریم (Framerate) را روی Same as source نگه دارید. اگر ویدیو ۶۰ فریمی است و حرکت سریع ندارد، عدد ۳۰ را انتخاب کنید و Peak Framerate (PFR) را بزنید تا فقط فریم‌های بیشتر از سقف حذف شوند.
- همان‌جا Constant Quality را انتخاب کنید و RF را طبق جدول پایین تنظیم کنید.
- محل ذخیره را در Save As مشخص کنید و Start Encode را بزنید.
طبق مستندات HandBrake، عدد RF کمتر یعنی کیفیت بیشتر و فایل بزرگ‌تر. محدوده‌ی پیشنهادی برای رمزگذارهای x264 و x265 به رزولوشن بستگی دارد:
| رزولوشن | محدوده‌ی RF در مستندات HandBrake | نقطه‌ی شروع (وسط محدوده) |
|---|---|---|
| 480p | ۱۸ تا ۲۲ | ۲۰ |
| 720p | ۱۹ تا ۲۳ | ۲۱ |
| 1080p | ۲۰ تا ۲۴ | ۲۲ |
| 4K | ۲۲ تا ۲۸ | ۲۵ |
از وسط محدوده شروع کنید و در گام‌های یک یا دو واحدی عوض کنید؛ مستندات HandBrake هم می‌گوید تغییر چند پله معمولاً دیده می‌شود. خارج از محدوده یا فایل بسیار بزرگ می‌شود یا جزئیات به‌شدت کم می‌شود.
تنظیم صدا را معمولاً دست نزنید. سهم صدا از حجم کل، نسبت به تصویر کم است و بیشترین صرفه‌جویی از خود تصویر می‌آید.
تبدیل و کم‌حجم کردن ویدیو با VLC
اگر VLC روی سیستم دارید، با آن هم می‌توانید کاهش حجم ویدیو را انجام دهید و ویدیو را دوباره خروجی بگیرید. در این روش با بیت‌ریت و رزولوشن کار می‌کنید، نه با حالت کیفیت ثابت. مسیر منو بسته به نسخه و سیستم‌عامل کمی فرق می‌کند.
- در ویندوز از Media > Convert / Save و در مک از File > Convert / Stream را بزنید.
- ویدیو را اضافه کنید.
- یک پروفایل MP4 با ویدیوی H.264 انتخاب کنید و تنظیمات آن را باز کنید.
- رزولوشن و بیت‌ریت را پایین بیاورید. نمونه‌ی یک راهنمای دانشگاهی: بیت‌ریت ۸۰۰۰ کیلوبیت در ثانیه برای عرض ۱۹۲۰ و ۴۰۰۰ برای عرض ۱۲۸۰.
- مقصد را انتخاب کنید و شروع را بزنید.
- اگر فایل هنوز بزرگ بود، دوباره از فایل اصلی و با بیت‌ریت کمتر خروجی بگیرید.
کاهش حجم ویدیو با گوشی
روی گوشی دو کار جدا دارید: کاهش حجم ویدیو در ضبط‌های بعدی، و کم کردن حجم ویدیویی که از قبل ضبط شده است.
ویدیوهای بعدی را کم‌حجم‌تر ضبط کنید
در آیفون از مسیر Settings > Camera > Formats می‌توانید بین High Efficiency و Most Compatible یکی را انتخاب کنید. طبق توضیح اپل، فرمت High Efficiency (HEVC) فشرده‌سازی بهتری از H.264 دارد و فضای کمتری می‌گیرد. در عوض Most Compatible با دستگاه‌ها و سیستم‌عامل‌های بیشتری سازگار است.
در بیشتر گوشی‌ها در تنظیمات دوربین می‌توانید رزولوشن و نرخ فریم ضبط را هم پایین بیاورید. اگر ویدیو را فقط برای ارسال یا دیدن روی گوشی می‌گیرید، 1080p با ۳۰ فریم در ثانیه معمولاً کافی است.
ویدیوی ضبط‌شده را کم‌حجم کنید
راه مطمئن این است که ویدیو را به کامپیوتر منتقل کنید و با HandBrake خروجی بگیرید. اگر روش انتقال را نمی‌دانید، مقاله‌ی انتقال فایل از گوشی به کامپیوتر بدون کابل را ببینید.
اگر از اپ گوشی استفاده می‌کنید، همان اصل را رعایت کنید: رزولوشن 1080p یا 720p، نگه داشتن فایل اصلی، و دیدن نتیجه پیش از ارسال. در این مقاله اپ مشخصی را آزمایش نکرده‌ایم و نام نمی‌بریم. اگر هدفتان خالی کردن حافظه است، مقاله‌ی حافظه‌ی گوشی پر شده مسیر کامل‌تری دارد.
ابزار آنلاین برای کم کردن حجم ویدیو؛ چه موقع مناسب است؟
سایت‌های آنلاین برای کاهش حجم ویدیو نصب برنامه نمی‌خواهند، اما ویدیوی شما را روی سرور سرویس دیگری آپلود می‌کنند. به همین دلیل فقط در شرایط زیر قابل قبول‌اند:
- ویدیو غیرحساس باشد: مدارک، تصویر خانوادگی یا ویدیوی کاری مشتری را آپلود نکنید.
- حجم کم باشد: آپلود و دانلود ویدیوی بزرگ با اینترنت ضعیف خودش زمان‌بر است.
- شرایط سرویس را بخوانید: ببینید فایل تا چه زمانی روی سرور می‌ماند و چه کسی به آن دسترسی دارد.
بعد از کاهش حجم ویدیو، کیفیت را چطور بسنجیم؟
- فایل اصلی را پاک نکنید تا اگر نتیجه خوب نبود، بتوانید دوباره شروع کنید.
- ۱۰ تا ۲۰ ثانیه از یک صحنه‌ی پرحرکت و یک صحنه‌ی تاریک را در هر دو نسخه کنار هم ببینید.
- نتیجه را روی همان دستگاهی تماشا کنید که مخاطب می‌بیند، مثلاً گوشی یا تلویزیون.
- حجم دو نسخه را مقایسه کنید. اگر فایل هنوز از سقف بزرگ‌تر است، RF را یک یا دو واحد بالا ببرید و دوباره از فایل اصلی خروجی بگیرید.
- ویدیوی فشرده‌شده را دوباره فشرده نکنید. هر بار خروجی گرفتن با اتلاف داده، کیفیت را بیشتر کم می‌کند.
قبل از فشرده کردن، سقف ارسال را بررسی کنید
گاهی کاهش حجم ویدیو لازم نیست؛ کافی است بدانید سقف سرویس چقدر است. جدول زیر مقدارهای اعلام‌شده در راهنمای رسمی هر سرویس است.
| سرویس | سقف ارسال | نکته |
|---|---|---|
| ایمیل (حساب شخصی Gmail) | ۲۵ مگابایت | فایل بزرگ‌تر به‌صورت خودکار با لینک Google Drive فرستاده می‌شود |
| واتساپ، ارسال به‌صورت ویدیو | ۱۰۰ مگابایت و 720p، یا ۶۴ مگابایت و 480p | حد پیش‌فرض است و به سرعت اینترنت بستگی دارد |
| واتساپ، ارسال به‌صورت سند | ۲ گیگابایت | برای مدارک و فایل‌های بزرگ‌تر |
| تلگرام | ۲ گیگابایت (۴ گیگابایت با پریمیوم) | برای هر فایل |
مقدار واتساپ از راهنمای رسمی واتساپ آمده است. درباره‌ی دلیل افت کیفیت ویدیو در پیام‌رسان‌ها و راه‌حل‌هایش، مقاله‌ی افت کیفیت فایل در واتساپ و تلگرام را بخوانید.
ارسال یا دریافت ویدیوی اصلی بدون فشرده‌سازی با ابروفایل
ابروفایل ابزار کاهش حجم ویدیو نیست و ویدیو را فشرده یا تبدیل نمی‌کند. کار آن دریافت، نگهداری، مدیریت و اشتراک‌گذاری فایل است. اگر سقف ارسال تنها مانع شماست، می‌توانید فایل اصلی را بدون تغییر کیفیت با لینک بفرستید؛ در همه‌ی پلن‌ها حداکثر حجم هر فایل نامحدود است.
- لینک اختصاصی و QR Code: فرستنده ویدیو را از گوشی یا سیستم و بدون ثبت‌نام آپلود می‌کند. مسیرش در صفحه‌ی لینک آپلود آمده است.
- مشتری لازم نیست فشرده کند: اگر کسب‌وکارتان از مشتری ویدیو می‌گیرد، به‌جای درخواست کوچک کردن فایل، لینک آپلود بدهید.
- تنظیمات لینک: محدودیت حجم، تعداد فایل، مدت نگهداری، تاریخ انقضا و سطح دسترسی را خودتان تعیین می‌کنید.
- مدیریت در پنل: فایل‌ها در پوشه‌ها می‌مانند و می‌توانید ببینید، دانلود کنید، حذف کنید و جستجو کنید.
نامحدود بودن حجم هر فایل یعنی فضای ذخیره‌سازی رایگان و نامحدود نیست. هزینه‌ی نگهداری بر اساس مصرف حساب می‌شود و در پلن پایه ۱۹۹ تومان برای هر گیگابایت در روز است. پس کاهش حجم ویدیوی آرشیوی هنوز می‌تواند هزینه را کم کند.
مثال فرضی: ویدیویی ۱۰ گیگابایتی در پلن پایه روزی ۱٬۹۹۰ تومان هزینه‌ی نگهداری دارد. اگر همین ویدیو با HandBrake به ۴ گیگابایت برسد، هزینه روزی ۷۹۶ تومان می‌شود. اگر کیفیت اصلی برایتان مهم‌تر است، همان فایل اصلی را نگه دارید و با لینک بفرستید.
تعداد فایل هر لینک و مدت نگهداری به پلن بستگی دارد: پلن پایه ۱۰ فایل و ۷ روز، پلن شرکتی ۱۰۰ فایل و ۹۰ روز، و پلن سازمانی نامحدود. فهرست امکانات هر پلن را در صفحه‌ی قیمت و پلن‌ها ببینید.
برای ارسال فایل حجیم بدون محدودیت حجم، مقاله‌ی ارسال فایل حجیم و صفحه‌ی ارسال فایل بدون افت کیفیت هم کمک می‌کنند. اگر ویدیوکار یا تولیدکننده‌ی محتوا هستید، مقاله‌ی فضای ابری برای گیمرها، استریمرها و یوتیوبرها را هم ببینید.
سوالات متداول
آیا کاهش حجم ویدیو بدون هیچ افت کیفیتی ممکن است؟ معمولاً نه. فشرده‌سازی ویدیو با اتلاف داده انجام می‌شود. اما اگر مقدار RF را در محدوده‌ی پیشنهادی HandBrake نگه دارید، افت کیفیت معمولاً با چشم دیده نمی‌شود.
برای ویدیوی 1080p چه تنظیمی مناسب است؟ در HandBrake محدوده‌ی پیشنهادی RF برای 1080p بین ۲۰ تا ۲۴ است. از ۲۲ شروع کنید و اگر حجم هنوز زیاد بود، یک یا دو واحد بالا ببرید.
H.265 بهتر است یا H.264؟ H.265 فشرده‌سازی بهتری دارد و فایل کوچک‌تر می‌دهد، ولی همه‌ی دستگاه‌ها و برنامه‌ها آن را پخش نمی‌کنند. اگر گیرنده را نمی‌شناسید، H.264 انتخاب امن‌تری است.
با کاهش حجم ویدیو چقدر صرفه‌جویی می‌کنم؟ به بیت‌ریت ویدیوی اصلی بستگی دارد. با فرمول بیت‌ریت × مدت ÷ ۸ می‌توانید حجم تقریبی را از قبل حساب کنید و ببینید به سقف موردنظر می‌رسید یا نه.
بدون نصب برنامه چطور حجم ویدیو را کم کنم؟ اگر VLC دارید، از Convert / Save استفاده کنید. برای ویدیوی کوچک و غیرحساس می‌توانید از ابزار آنلاین هم استفاده کنید، با این آگاهی که فایل به سرویس دیگری آپلود می‌شود.
ویدیو را چند بار می‌شود فشرده کرد؟ بهتر است فقط یک بار و از فایل اصلی. هر بار خروجی گرفتن با اتلاف داده، کیفیت را بیشتر کم می‌کند. اگر نتیجه خوب نبود، دوباره از فایل اصلی با RF متفاوت شروع کنید.
ویدیوی بزرگ را چطور بدون کوچک کردن بفرستم؟ اول سقف سرویس را بررسی کنید؛ واتساپ سند را تا ۲ گیگابایت و تلگرام فایل را تا ۲ گیگابایت می‌پذیرد. اگر ویدیو از این هم بزرگ‌تر است یا نمی‌خواهید از پیام‌رسان استفاده کنید، آن را با لینک بفرستید.
آیا ابروفایل ویدیو را فشرده می‌کند؟ نه. ابروفایل فایل را دریافت، نگهداری و به اشتراک می‌گذارد و حجم هر فایل در همه‌ی پلن‌ها نامحدود است، ولی هزینه‌ی نگهداری بر اساس مصرف حساب می‌شود.
جمع‌بندی
برای کاهش حجم ویدیو بدون افت محسوس، حالت کیفیت ثابت را در محدوده‌ی پیشنهادی استفاده کنید، رزولوشن را متناسب با کاربرد انتخاب کنید و همیشه از فایل اصلی شروع کنید. اگر مشکل فقط سقف ارسال است، فایل اصلی را با لینک بفرستید و کیفیت را کم نکنید.
اگر ویدیوی مشتری را دریافت می‌کنید یا نمی‌خواهید کیفیت فایل اصلی را کم کنید، در ابروفایل ثبت‌نام کنید و ۵۰ هزار تومان اعتبار هدیه بگیرید. فقط به اندازه مصرف خود پرداخت کنید.
